Houtdraaibank (Wood Lathe)

De houtdraaibank (wood lathe) is een machine die het werkstuk om een horizontale asrichting laat draaien en zo bewerkt. In ateliers die door nieuwkomers in het pijpenmaken worden opgezet, is dit meestal de eerste grote machine. Sommige meesters raden beginners aan om met een kolomboormachine te beginnen, maar doordat de draaibank in zijn eentje meerdere taken tegelijk aankan, wordt hij al vroeg aantrekkelijk.

Aan het ene uiteinde van de machine bevindt zich de kop (headstock) die de aandrijving levert, aan het andere uiteinde de losse kop (tailstock) die het werkstuk ondersteunt; op de rail daartussen kan de gereedschapsteun (tool rest) worden verschoven, waarop de beitel steunt. Het toerental wordt aangepast aan het uit te voeren werk; boren en polijsten worden niet met hetzelfde toerental uitgevoerd.

De Taken van de Draaibank bij het Pijpenmaken

Dezelfde machine wordt in verschillende stadia gebruikt, van het boren van de gaten tot de laatste polijstbeurt. In het blok briar (wortelhout) dat aan de kop wordt bevestigd, worden vanuit de losse kop de ketel, het rookkanaal en de opening voor het mondstuk (mortise) geboord; details hierover zijn te vinden in het artikel boren op de draaibank. Waar de vorm het toelaat, wordt ook de kop zelf met de beitel gedraaid; rotatiesymmetrische vormen zoals billiard of apple ontstaan op deze manier. Door een schuurschijf op de kop te monteren, kan ook gevormd worden, en aan het einde worden poetsschijven bevestigd voor de polijstfase. Deze veelzijdigheid van taken wordt gezien als de belangrijkste reden waarom meesters de draaibank verkiezen boven de kolomboormachine.