Classificatie van Pijpvormen

De classificatie van pijpvormen is de naam voor de poging om orde te scheppen in de verwarring die ontstaat doordat verschillende fabrikanten dezelfde vorm met verschillende namen aanduiden. In de pijpenmakerij zijn vormnamen nooit aan een normeringsinstantie gebonden geweest; de namen zijn van atelier tot atelier, van catalogus tot catalogus overgeleverd en zo ingeburgerd geraakt.

Daarom worden bij het beschrijven van een pijp drie niveaus tegelijk gebruikt: de traditionele naam, de houding van de kop, en het eigen nummer van de fabrikant. Het lemma klassieke pijpvormen geeft het repertoire van deze namen, terwijl dit lemma het systeem zelf behandelt.

Familielogica

Vormen worden niet los van elkaar gedacht, maar als schakels in een verwantschapsketen. Volgens de gangbare opvatting is het vertrekpunt de Billiard: vormen als Lovat, Liverpool, Canadian, Lumberman, Pot, Panel, Apple en Dublin worden beschouwd als varianten van dezelfde basiskop, verkregen door de verhoudingen, de lengte van de shank en de opzet van het mondstuk (stem) te wijzigen. Bij het beschrijven van een vorm volstaat het daarom niet om alleen de naam te onthouden; meetbare eigenschappen zoals de mate van conisch verloop van de kop (bowl), de wanddikte, de doorsnede van de shank en de vorm van de heel zijn onderscheidend. De termen in het lemma anatomie van de pijp vormen de gemeenschappelijke taal voor deze maten.

De tweede as is de houding. Het onderscheid tussen recht (straight) en gebogen (bent) is op zichzelf geen vorm, maar een bepaling die aan een bestaande vorm wordt toegevoegd; Bent Billiard en Billiard zijn twee toestanden van dezelfde familie. Koppen die volledig buiten de klassieke mallen vallen, worden onder de noemer freehand samengebracht en niet bij de vormnaam, maar bij de handtekening van de ontwerper genoemd.