Gotoh (Kei-ichi Gotoh)

Gotoh is de naam die de Japanse meester Kei-ichi Gotoh op zijn pijpen slaat. Hij geldt als een van de eerste namen die in Japan worden genoemd wanneer het gaat om handgemaakte pijpen; toch is het aantal pijpen dat zijn werkbank verlaat altijd klein gebleven. Zijn faam berust niet op aantallen, maar op zijn vermogen om briar te tonen als een levend wezen in beweging, en op de constructieve oplossingen die dit mogelijk maken.

Vormtaal

In het werk van Gotoh komen twee aders samen. De eerste is de Japanse versieringstraditie: hij gebruikt palissander, buxushout en ivoor op evenwichtige wijze, is bijzonder bedreven in de toepassing van een bamboe steel, en sommige koppen doen op afstand denken aan het traditionele silhouet van de kiseru. De tweede is de technische kant; wanneer een ongewone vorm dit vereist, aarzelt hij niet om de opzet van pen (tenon) en boring (mortise) opnieuw op te bouwen.

Wat hem werkelijk onderscheidt, is dat hij symmetrie niet als noodzaak beschouwt. De curve in zijn koppen blijft meestal niet in één vlak, maar draait tegelijk in twee vlakken; de dooradering van de briar wordt zo gekozen dat die draaiing wordt ondersteund. Vandaar de indruk dat een stilstaand voorwerp lijkt te zwemmen of zich te kronkelen. Het vismotief is het bekendste voorbeeld van deze opvatting; composities waarbij bamboe twee stukken briar met elkaar verbindt als aan een spies, behoren tot de bekendste werken die aan de meester worden toegeschreven.