Selmec (Schemnitz) Pijpen

Selmec-pijpen is de gezamenlijke naam voor de geglazuurde kleipijpen die werden geproduceerd in Selmecbánya, de beroemde mijnstad in het noorden van het Koninkrijk Hongarije. De stad staat in Duitse bronnen bekend als Schemnitz, en in het huidige Slowakije als Banská Štiavnica; ook de pijpen komen daardoor onder alle drie deze namen tegelijk voor.

Er bestaat geen verwantschap tussen Selmec en de Engelse school die als eerste in gedachten komt bij Europese kleipijpen; de stamboom van de vormen hier reikt niet naar het westen, maar naar het oosten.

Vorm Afkomstig van de Ottomaanse Pijp

Het was niet gemakkelijk om goederen vanuit het westen naar Noord-Hongarije te brengen; omdat Engelse en Nederlandse pijpen zelden in de regio werden gezien, kwam er ook geen voorbeeld in handen van lokale meesters. Het voorbeeld kwam van het oosten: de chiboukpijp die via de Ottomanen Europa binnenkwam. Het type van de pijpenmakers die in Buda werkten, is bijzonder bepalend. Bij dat type is de kop cilindervormig en betrekkelijk hoog, en sluit hij onderaan af met een halfronde vorm; de hals is kort en geknikt, en de hoek waarmee de hals aan de kop verbonden is, ligt rond de zestig graden. Voor de tak van datzelfde ambacht in Istanbul kan het item Tophane-pijpenmakerij worden geraadpleegd.

Nadat de meesters van Selmec dit skelet overnamen, zetten ze hun eigen signatuur op de bodem van de kop. De bodem wordt veel intensiever bewerkt dan het hoofdlichaam; het waaiervormige schelp-bladmotief wordt beschouwd als het onderscheidende motief van deze school. Het motief bleef niet beperkt tot Selmec, maar drong ook door in het werk van ateliers in Oostenrijk, Duitsland en Frankrijk. De koppen worden vaak verdeeld in veelhoekige vlakken en dragen daarop de stempel van de producent.