Kleipijp

De kleipijp is een pijpsoort die in een mal wordt gemaakt uit witbakkende pijpaarde, waarbij kop en steel uit één stuk bestaan. Vanaf de intrede van tabak in Europa eind 16e eeuw tot het einde van de 19e eeuw, toen de goedkope sigaret zich verspreidde, bleef zij vrijwel de universele pijp van het continent. Deze overal gerookte, in kroeg en huiskamer even gangbare, goedkope "volkspijp" was gedurende ongeveer drie eeuwen ongeëvenaard onder de materialen voor pijpkoppen.

Vervaardiging en Rookeigenschappen

In de traditionele productie werd witbakkende pijpaarde, aangevoerd uit Engeland of uit de omgeving van Keulen, Luik en Rouen, met de hand tot een sliert gerold, werd het rookkanaal met een dunne ijzeren draad geopend, werd het lichaam in een ingevette metalen mal geperst en werd de kop met een conische stempel gevormd. De afgewerkte en gestempelde pijpen werden gebakken bij temperaturen tot 1050 °C. De stempels die de meesters op de hiel aanbrachten, en de reliëfs op de kop die tussen 1725 en 1825 gangbaar waren, fungeerden als signatuur van het product.

De grootste verdienste van klei bij het roken is haar neutraliteit: het materiaal geeft geen enkele smaak aan de tabak af en houdt geen geestaroma vast; daarom gebruiken tabaksmengers ook vandaag nog kleipijpen bij proefrookjes. De kop is bovendien vrijwel bestand tegen doorbranden (burnout); vervuilde pijpen konden opnieuw in de oven worden gebakken om ze schoon te maken, en zelfs kroegen bakten gemeenschappelijk gebruikte pijpen op ijzeren roosters om de hygiëne te waarborgen. Daar staat tegenover dat het lichaam erg heet wordt (de kleipijp wordt daarom niet bij de kop maar bij de steel vastgehouden), dat het roken droog en heet aanvoelt, en dat de pijp uiterst breekbaar is. Dit verklaart waarom in de opgevulde gronden en rivierbeddingen van Europese steden miljoenen gebroken stukken kleipijp worden aangetroffen.