Pijpenmakerij in Zweden

Pijpenmakerij in Zweden is een traditie die in de schaduw van buurland Denemarken is gebleven, maar die kwalitatief klein en technisch uiterst ambitieus is. De fabrieksperiode van het land was kort; het was vooral de faam die enkele in hun eentje werkende meesters eind twintigste eeuw verwierven, die de naam echt bekend maakte.

De Fabrieksperiode

De eerste Zweedse briarpijpenfabriek werd in 1931 opgericht in Lerum, bij Göteborg. Het bedrijf, bekend onder de naam Svenska Rökpipfabriken (kortweg SRF), was in handen van de familie Eliason; als oprichters worden in sommige bronnen vader en zoon Hjalmar en Gösta Eliason samen genoemd, in andere alleen Gösta. Gösta, die de productie leidde, had het ambacht geleerd tijdens een stage van een jaar in een fabriek in Zwitserland; volgens de overlevering was hij pas negentien jaar toen hij de leiding overnam. De fabriek betrok haar briarblok aanvankelijk uit Algerije en Corsica, in latere jaren grotendeels uit Spanje. Toen de aanvoer van briar tijdens de Tweede Wereldoorlog moeilijker werd, werd overgeschakeld op perenhout. De productie stopte in 1979, toen Gösta met pensioen ging; sommige bronnen zeggen dat het bedrijf dat jaar van eigenaar wisselde en nog enkele jaren bleef bestaan.

De grootste pijpenfabriek van het land was echter Skandinaviska Pipfabriken (SKAPI), opgericht in 1936 in Uddevalla. De productie, gestart in een bescheiden kelderatelier door Max D. Schwab — afkomstig uit een familie die al twee generaties in Keulen pijpen maakte en die in de jaren 1930 het Duitsland van die tijd verliet om zich in Zweden te vestigen — groeide snel; het nieuwe fabrieksgebouw werd voltooid in 1946. De vestiging staakte haar activiteiten eind jaren 1960. Over de Skånska Pipfabriken, die met Hyllstofta in de streek Skåne wordt geassocieerd, is betrouwbare informatie schaars; wel is duidelijk dat ze voor de oorlog werd opgericht en na de oorlogsjaren niet meer tot productie kon terugkeren.