Bru-Bu

Bru-Bu is de handelsnaam die de pijpenfabriek in het dorp Kleinlützel, in het Zwitserse kanton Solothurn, sinds 1932 draagt. Vanwege het BBK-stempel dat op de pijpen wordt aangebracht, wordt het merk onder verzamelaars meestal met deze drie letters aangeduid.

Kleinlützel: de Pijpenindustrie van een Klein Dorp

Kleinlützel, een bergdorp van enkele honderden huishoudens dichtbij de Franse grens, veranderde eind negentiende eeuw in het brandpunt van de Zwitserse pijpenproductie. Dit is te danken aan twee familiebedrijven: het atelier dat de familie Brunner in 1878 begon en de tweede fabriek die Moritz Tschan in 1892 oprichtte. Doordat deze twee werkbanken zich in dezelfde vallei concentreerden, kreeg het dorp de bijnaam "het Saint-Claude van Zwitserland". Het bedrijf van Tschan is vandaag te bezoeken als een museum voor pijpen- en wandelstokfabricage waarvan de machines nog werkend worden gehouden; van het bedrijf van Brunner resten alleen de merknaam en het stempel.

Het Atelier van Josef Brunner

Aan de oorsprong van Bru-Bu staat Josef Brunner, zoon van een boerengezin. Brunner werd in 1871 in de Elzas in de leer gedaan bij een pijpendraaier; na zijn leertijd voltooid te hebben, ging hij volgens de gewoonte van die tijd op wandertocht, een reis die hem naar het stadje Saint-Claude bracht, dat in die jaren gold als het wereldcentrum van pijpenproductie in heidewortel (briar). Daar leerde hij het pijpenmaken op industriële schaal.

Toen Brunner in 1878 naar zijn dorp terugkeerde, richtte hij in het huis van zijn vader een draaibank in en begon hij samen met zijn twee jongere broers voor eigen rekening te werken; de eerste producten werden eigenhandig verkocht op de markten van omliggende steden. Dat de productie de schaal van een atelier oversteeg, hangt samen met de molen die het gezin in 1893 via erfenis verwierf: toen de werkbanken naar het bijgebouw van de molen verhuisden, konden ze met waterkracht worden aangedreven. Volgens de overlevering volgden hierop binnen tien jaar een apart fabrieksgebouw en een wandelstokafdeling die op dezelfde houtbewerking als de pijp steunde. Er wordt gemeld dat Kleinlützel-pijpen van verschillende tentoonstellingen met prijzen terugkeerden, en dat ze in 1914 bij de Zwitserse Nationale Tentoonstelling in Bern een gouden medaille wonnen; deze onderscheiding is tot vandaag alleen via secundaire bronnen bekend.