Pijpen Die Niet Gerookt Kunnen Worden: Glas en Pratt Ware

Niet-rookbare pijpen is de gemeenschappelijke naam voor voorwerpen die de vorm van een pijp hebben, maar niet zijn ontworpen om tabak mee te roken. In Engeland vallen in de periode van eind 18e eeuw tot begin 20e eeuw twee productgroepen onder deze definitie op: glazen pijpen en de met reliëf versierde aardewerken pijpen die bekendstaan als Pratt Ware.

Beide worden door dezelfde kenmerken van de functionele pijp onderscheiden: een niet-poreuze wand, hittegevoelig materiaal en een rookkanaal dat niet te reinigen is. In museumregisters worden deze stukken geclassificeerd als sierobjecten. De titel hier is ontleend aan de titel van Carol Sheehans boek uit 1981 over argillietpijpen.

Glazen Pijpen

Voorwerpen die glasblazers aan het einde van hun dienst maakten van het overgebleven glas, worden in het Engels frigger, whimsy of "end-of-day"-werk genoemd. Deze gewoonte, die in registers wordt teruggevoerd tot het 15e-eeuwse Duitsland, kreeg haar eigenlijke verspreiding in de 19e eeuw, waarbij naast de wandelstok en de laars ook de pijp een van de herhaalde vormen was. Het vaakst genoemde centrum is de glasfabriek van Nailsea, die John Robert Lucas in 1788 in Somerset oprichtte en die in 1873 sloot. "Nailsea-glas" is tegenwoordig echter meer een stijlnaam dan een atelierkenmerk: omdat ook andere glasfabrieken, met name in Bristol en Stourbridge, met dezelfde technieken werkten, is het vaak niet mogelijk een bestaand stuk aan het centrum te koppelen waar het is geproduceerd.

Bij de versiering wordt gesmolten glas in draadjes om de kop gewikkeld of wordt de latticino-techniek toegepast; gespikkelde, golvende en geringde patronen zijn typisch. Omdat glas niet hittebestendig is, waren deze koppen nooit bedoeld om daadwerkelijk te worden aangestoken. De in de bronnen genoemde exemplaren van meer dan een meter zijn rechtstreeks bedoeld als tabaksverkoperetalage. In de collectie van het Victoria and Albert Museum bevindt zich een Engelse glazen pijp (C.189-1912), gedateerd op het begin van de 19e eeuw.