Buitenissige Pijpen: de Geschiedenis van Dubbelkamerontwerpen

Buitenissige pijpen zijn exemplaren die buiten de klassieke indeling van kop-steel-mondstuk vallen, en waarvan de vorm of het materiaal verder gaat dan gebruikelijk is. In elke periode duiken er enkele op: een deel claimt een technische vondst, een deel is alleen gemaakt om in een vitrine te staan. Dit artikel volgt het idee dat binnen die brede groep het vaakst terugkeert: de dubbele kamer.

Het Probleem Dat Porselein Moest Oplossen

In Europa ontstond de eerste wijdverbreide toepassing van het idee van de dubbele kamer uit de porseleinen pijp. De porseleinen kop, die halverwege de achttiende eeuw in Duitsland in gebruik kwam, bleef lang populair in Frankrijk, Duitsland en Oostenrijk-Hongarije; alleen is porselein niet-poreus en neemt het het vocht dat bij verbranding vrijkomt niet op. Schrijvers uit die tijd hebben de porseleinen pijp daarom fel bekritiseerd. De oplossing die fabrikanten vonden was een opvangkamer onder de kop, in het Duits abguss genoemd: de tabak brandde in de bovenste kop, terwijl de condensvloeistof zich in het onderste compartiment verzamelde. Dit systeem, opgebouwd uit los vervaardigde en in elkaar gestoken onderdelen, staat bekend als Gesteckpfeife en geldt als de eerste wijdverbreide vorm die in Europa als "dubbelkamerig" werd beschouwd. Een deel van de buitenissige pijpen kende dit probleem echter helemaal niet; volgens overleveringen waren Engelse en Venetiaanse glazen pijpen en keramische "puzzel"-pijpen niet bedoeld om te roken, maar als sierstuk en vertoon.