Wat Bepaalt een Goede Briarpijp?

Wat een goede briarpijp bepaalt is geen vraag met een enkel antwoord; een deel van de criteria heeft te maken met meetbare eigenschappen van het materiaal, een ander deel blijft volledig subjectief. Toch bestaat er binnen de gemeenschap een grotendeels gedeeld beoordelingskader: de leeftijd en textuur van de wortel, de kwaliteit van het drogen, de manier waarop de kop is bewerkt, de vervaardiging van het mondstuk en de afwerking.

Een van de vroege teksten die het onderwerp overzichtelijk behandelt, is een in 1985 in het tijdschrift Pipe Smoker in twee delen gepubliceerde artikelenreeks van de hand van pijpimporteur R. D. Field; Field speelde in diezelfde jaren ook een rol bij de oprichting van het merk Ashton.

De Leeftijd en de Ader van de Wortel

Het deel dat een pijp wordt, is de ondergrondse wortelknol van de briar. Volgens de overlevering worden de knollen tussen de dertig en zestig jaar oud gerooid; in de handelstraditie geldt een oudere en langzamer gegroeide wortel als superieur, omdat het weefsel dichter wordt en zo langer bestand is tegen de hitte van de gloed en de vloeistoffen die tijdens het roken ontstaan. De meest praktische indicator voor de leeftijd wordt geacht de dichtheid van de adering te zijn; of het patroon nu vlam (flame) of vogeloog (birdseye) is, hoe dichter de lijnen liggen, hoe ouder de wortel wordt verondersteld. Op een gepolijst oppervlak is de adering met het blote oog te lezen, bij een gezandstraalde kop kan zij alleen worden afgeleid uit de geschraapte textuur van het oppervlak.

Ook de herkomstregio van de wortel is onderwerp van discussie. Briar komt uit het Middellandse Zeegebied, voornamelijk uit Italie, Griekenland, Spanje, Frankrijk en Noord-Afrika; onder verzamelaars worden sommige streken hoger aangeschreven dan andere. Er wordt echter ook vaak op gewezen dat dit onderscheid niet op een objectief criterium berust en dat een even goede wortel uit elke bron afkomstig kan zijn.

Het onderscheid "mannelijke wortel / vrouwelijke wortel" dat in de oude handelsliteratuur voorkomt, heeft geen botanische grondslag: bij de heidefamilie (Ericaceae), waartoe de boomheide behoort, zijn de bloemen tweeslachtig, dat wil zeggen dat er geen sprake is van een soort die in mannelijke en vrouwelijke individuen is verdeeld. De termen werden in de praktijk alleen gebruikt om dunne en lichte knollen te onderscheiden van korte en dichte.