Mondstukmaterialen

Mondstukmaterialen omvatten de stoffen die worden gebruikt bij het maken van het mondstuk (stem) van de pijp — het deel dat de lip raakt en de rook van de kop naar de mond brengt. Bij hedendaagse pijpen domineren twee hoofdmaterialen: eboniet (vulkaniet), een geharde rubbersoort, en acryl (Lucite). Vroeger waren barnsteen, hoorn, ivoor en vroege kunststoffen gangbaar. De materiaalkeuze bepaalt niet alleen het uiterlijk, maar ook het comfort voor de tanden, de onderhoudsbehoefte en de duurzaamheid.

Eboniet (Vulkaniet)

Eboniet is het product van het vulkanisatieproces dat Charles Goodyear in 1839 ontdekte: aan rubber wordt een hoog percentage zwavel toegevoegd, waarna het mengsel lang wordt verhit om het te harden. Een van de vroege patenten van Goodyear noemt het pijpenmondstuk expliciet als een van de geschikte toepassingen. De drie namen voor het materiaal zijn synoniemen: "eboniet" verwijst naar de gelijkenis met ebbenhout, "vulkaniet" naar de warmtebehandeling, en het Engelse "hard rubber" naar de betekenis van harde rubber.

Eboniet voelt zacht aan op de tand en veert licht mee wanneer erop wordt gebeten; daarom wordt het geprefereerd door rokers die de pijp met hun tanden vasthouden (clenchers). Het grootste nadeel is oxidatie: de zwavel die het bevat, reageert met licht, zuurstof en speeksel en migreert naar het oppervlak. Een glanzend zwart mondstuk verkleurt na verloop van tijd naar een groenachtig bruine tint en geeft een bittere, chemische smaak. Om oxidatie te vertragen wordt aangeraden het mondstuk uit het licht te bewaren en een beschermende olie aan te brengen; voor meer informatie, zie de vermelding pijpreiniging en -onderhoud.