Mattner

Mattner is een Zuid-Afrikaans pijpenatelier dat in de tweede helft van de twintigste eeuw in Johannesburg werkte en zijn naam ontleent aan oprichter Willi Mattner. De productie is nooit tot fabrieksschaal uitgegroeid; het merk staat tegenwoordig vooral bekend om pijpen die op de tweedehandsmarkt circuleren en onder de kop het stempel "MATTNER JOHANNESBURG" dragen.

Van de Zee Naar het Pijpen Maken

Dat Mattner in Zuid-Afrika bleef, was eerder het gevolg van de oorlog dan een keuze. Willi Mattner werd in 1914 geboren in het Pools-Russische grensgebied, verliet op zijn veertiende het ouderlijk huis om zich bij de Duitse koopvaardijvloot aan te sluiten, en bevond zich bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog als machinist aan boord van een schip in de haven van Durban. Het in Hamburg geregistreerde schip werd in beslag genomen; de bemanning werd tot het einde van de oorlog vastgehouden in interneringskampen rond Pretoria. Toen de vrede kwam, was er geen Duitsland meer om naar terug te keren. Mattner werkte een tijd in de scheepsbouw in Durban, trouwde daar en verhuisde naar de familie van zijn vrouw in Johannesburg.

Het vak leerde hij in het atelier van deze familie. De zaak droeg destijds de naam Samek's Pipe Hospital en hield zich, zoals de naam al aangeeft, meer bezig met reparatie dan met het maken van nieuwe pijpen. Degene die hem het vakmanschap bijbracht, was een graveur die zijn vak had geleerd in het atelier van meerschuimpijpen van Andreas Bauer in Oostenrijk; zo kwam een Midden-Europese ambachtstraditie naar Johannesburg. De naam van het atelier veranderde in latere jaren in Mattner's Pipe Hospital.