Morta (Moerdaseik)

Morta is eikenhout in de eerste fase van fossilisatie, dat duizenden jaren zuurstofvrij begraven lag in een veenmoeras of rivierbedding. Het staat ook bekend als moerdaseik (bog oak); op de Balkan wordt het "abanos" genoemd. Bronnen geven uiteenlopende tijdspannes voor de begravingsduur; doorgaans wordt gesproken van stammen van 2.000 tot 6.000 jaar oud. Naast heidehout (briar) en meerschuim is het een zeldzaam maar door zijn eigen kwaliteiten gerespecteerd pijpketelmateriaal.

Vorming en Eigenschappen

Het zure, zuurstofarme milieu van het moeras beschermt de begraven stam tegen rotting. Tijdens deze lange periode van wachten reageren de tannines van de eik met de ijzermineralen in het water en wordt het hout geleidelijk donkerder; hoewel zwart de bekendste kleur is, komen ook koper- en goudkleurige mortablokken voor. Deze duizenden jaren durende natuurlijke "wassing" verwijdert tannines, harsen en soortgelijke stoffen grotendeels uit het hout. Daarom wordt morta beschouwd als volledig smaakneutraal; de houtige smaken die briar aan het roken kan toevoegen, zijn in morta afwezig.

Volgens gegevens van fabrikanten kan het mineraalgehalte oplopen tot meer dan tien procent, waardoor de ketel buitengewoon bestand is tegen doorbranden. Zijn poreuze, laagdichte structuur absorbeert vocht en condensatie zeer goed; daarom zijn morta-pijpen doorgaans licht van gewicht.