Chiboek-cultuur in het Ottomaanse Rijk

Chiboek-cultuur in het Ottomaanse Rijk is het geheel van rook-, gastvrijheids- en statusgewoonten die zich van de zeventiende tot het einde van de negentiende eeuw in de Ottomaanse samenleving vormden rond de langsteel-tabakspijp. De chiboek was niet alleen een rookinstrument; het was een onmisbaar onderdeel van het koffiehuisgesprek en het bezoek aan het herenhuis, en aan het hof een object van vertoon en aanzien.

De vorm en onderdelen van het voorwerp worden behandeld in het artikel chiboek (chibouk); hier gaat het over de sociale kant van deze genotscultuur, die een eigen plaats inneemt binnen de wereldgeschiedenis van de pijp.

Van Verbod Naar Genot

Tabak bereikte het Ottomaanse grondgebied aan het einde van de zestiende en het begin van de zeventiende eeuw; de details van deze eerste ontmoeting en de jaren van streng verbod worden beschreven in het artikel de komst van tabak in het Ottomaanse Rijk. Doordat de brand van Istanboel in 1633 aan tabak werd geweten, kwamen er onder Murad IV maatregelen die tot de doodstraf reikten; het verbod was echter niet blijvend. Na de dood van de sultan in 1640 werd de handhaving versoepeld; met de fatwa van Bahâî Mehmed Efendi, die in 1649 tot sjeiḥülislam werd benoemd en tabak toelaatbaar verklaarde, verdween het verbod de facto en breidde de tabaksteelt zich snel uit. Tegen het einde van de zeventiende eeuw werden op Ottomaans grondgebied zes verschillende tabakssoorten verbouwd; deze bladeren vormen de basis van de familie die tegenwoordig Oosterse tabak (Oriental) wordt genoemd.