De Briarrevolutie en Saint-Claude

De briarrevolutie is de naam voor het proces waarbij funda-wortel (briar) in de tweede helft van de 19e eeuw het belangrijkste materiaal voor de pijpenmakerij werd, en binnen enkele decennia klei en meerschuim grotendeels uit het alledaagse gebruik verdrong. Het centrum van deze omwenteling is de Franse plaats Saint-Claude, in het Juragebergte: hier zouden de eerste briarpijpen zijn vervaardigd, en de plaats staat vandaag nog bekend als "de wereldhoofdstad van de pijpenmakerij".

Saint-Claude, de Stad van de Draaiers

Saint-Claude was, lang voordat het kennismaakte met briar, al een vermaard ambachtscentrum voor houtdraaiwerk; volgens registraties werkten er in 1811 zo'n 500 draaiers in de plaats. Een reeds aanwezig korps van vaklieden en een gevestigde ateliertraditie hadden de plaats vooraf voorbereid op de productieomvang die het nieuwe materiaal zou vereisen. De precieze datum van de eerste briarpijp is niet bekend, maar bronnen wijzen naar de jaren 1850, meestal 1854 of 1856. De snelheid van de omwenteling is opvallend: in 1892 werkten er, zo blijkt uit registraties, 2.300 pijpenmakers in 66 ateliers in en rond de plaats.