Korte Geschiedenis van Kleipijpen

De geschiedenis van kleipijpen begint wanneer tabak de Atlantische Oceaan oversteekt en zich in Europa vestigt, en beschrijft hoe dit goedkope, breekbare werktuig gedurende ongeveer drie eeuwen het alledaagse gebruiksvoorwerp van de gewone man is gebleven. Het materiaal zelf en de vervaardigingstechniek worden behandeld in het artikel kleipijp; hier wordt de lijn van opkomst en neergang van het ambacht gevolgd.

De Verspreiding van een Nieuwe Gewoonte

Het roken van de kleipijp begon in Engeland te dateren van het laatste kwart van de 16e eeuw, toen de Virginia-tabak het eiland bereikte; de eerste schriftelijke getuigenissen dateren eveneens uit die periode. Bij de introductie van deze gewoonte wordt vaak de naam genoemd van Sir Walter Raleigh, bekend van zijn tochten naar de Nieuwe Wereld, maar het is een punt van discussie in hoeverre dit verhaal op documenten berust en in hoeverre op later ontstane legende. Dat de inheemse volken van het continent de pijp al eeuwenlang als ceremonieel voorwerp gebruikten, staat daarentegen archeologisch stevig vast.

De nieuwe gewoonte ondervond van meet af aan weerstand. Jacobus I nam in 1604, met de publicatie van zijn traktaat A Counterblaste to Tobacco, openlijk stelling tegen tabak en verhoogde datzelfde jaar de invoerbelasting tot zes shilling en acht pence per pond. In sommige Europese landen kregen rokers te maken met veel zwaardere straffen. Daartegenover stond dat men dacht dat tabaksrook tijdens pestepidemieën een beschermende werking had, en werd volgens de opvattingen van die tijd zelfs aan kinderen pijp te roken gegeven. Noch belasting, noch verbod stopte de verspreiding.