Gutta Percha (Guttapercha) en Redmanol

Gutta percha (guttapercha) en Redmanol zijn materialen die zijn uitgeprobeerd bij het maken van pijpmondstukken (stem) en die vandaag beide zijn verlaten. Er bestaat geen chemische verwantschap tussen beide: het ene is een plantaardig thermoplast gewonnen uit Zuidoost-Aziatische bomen, het andere een synthetische hars, een van de vroege producten van de Amerikaanse kunststofindustrie.

Wat ze gemeen hebben, is dat beide naar voren zijn geschoven als vervanger van barnsteen en gehard rubber, en dat geen van beide blijvend bleek. Beide komen vooral voor bij pijpen met een briarkop, en ook bij sigaren- en sigarettenpijpjes.

Wat Is Guttapercha?

Guttapercha wordt verkregen door het sap van bomen van het geslacht Palaquium uit de familie Sapotaceae te zuiveren en te laten stollen; de naam komt uit het Maleis. Bij verwarming wordt het zacht, bij afkoeling verhardt het en behoudt het de gegeven vorm; anders dan rubber veert het niet terug. Het feit dat het gegoten kon worden, maakte het tot een gezocht grondmateriaal in de negentiende-eeuwse industrie. De isolatie van onderzeese telegraafkabels, wortelkanaalvullingen in de tandheelkunde en golfballen die bekendstonden als "guttie" zijn de bekendste toepassingen.

Degene die het materiaal als eerste in Europa onderzocht, was John Tradescant, die in 1656 een monster uit het Verre Oosten meebracht en het "mazer wood" noemde. Het praktische gebruik liet nog twee eeuwen op zich wachten, totdat de Britse legerarts William Montgomerie de medische waarde van het materiaal opmerkte, waarna de Royal Society of Arts hem in 1843 een gouden medaille toekende.