Tophane-Pijpmakerij

Tophane-pijpmakerij is de ambachtstak in het Ottomaanse Istanbul die zich concentreerde in de wijk Tophane en berustte op de vervaardiging van pijpkoppen uit rode klei. De kop is het gebakken aardewerken reservoir waarin de tabak van de langstelige chiboek (çubuk) en van de waterpijp werd geplaatst; de Ottomaanse pijp bestond niet uit één stuk: de kleikop werd op een houten steel en een amberen mondstuk gemonteerd.

"Tophane-werk"-koppen verwierven vooral in de 19e eeuw wereldfaam, en de naam van de wijk werd na verloop van tijd de naam van een stijl.

Ontstaan en Centra van het Ambacht

De pijpmakerij ontstond na de introductie van tabak in het Ottomaanse Rijk aan het begin van de 17e eeuw en werd al snel een zelfstandige beroepsgroep. De belangrijkste productiecentra waren Tophane in Istanbul, en verder Edirne, Avanos en Lüleburgaz; men neemt aan dat Lüleburgaz zijn naam aan dit ambacht ontleent. Van alle centra waren de ateliers van Tophane het beroemdst: volgens de bronnen waren er in de 19e eeuw in de wijk tegelijkertijd zo'n zestig pijpenmakersateliers actief. Omdat "lüle" in het Ottomaans de naam van de kop was, ontleent ook meerschuim (lüle taşı) zijn naam aan dit gebruik: van steen gemaakte kop.