Zandstraalkunst (Sandblast)

Zandstralen (sandblast) is het proces waarbij fijne schuurkorrels met perslucht of afzuiging op een oppervlak worden geschoten. In de pijpenwereld wordt dit niet als een eenvoudige afwerkingsstap beschouwd: twee ketels uit dezelfde werkplaats kunnen er heel verschillend uitzien, afhankelijk van de gebruikte machine, het soort schuurmiddel, de nerf van het hout en de gewoonte van de hand achter de bank.

Van de Industrie Naar de Pijpenbank

De techniek werd niet voor pijpen uitgevonden. Benjamin Chew Tilghman liet het zandstralen op 18 oktober 1870 in de Verenigde Staten patenteren onder nummer 108.408; het document had betrekking op het snijden en bewerken van steen, metaal en glas — hout stond toen nog niet op de agenda. Het verhaal wil dat hij op het idee kwam toen hij zag hoe door de wind opgejaagd woestijnzand glazen oppervlakken mat maakte; dit verhaal wordt in de bronnen ook als overlevering vermeld. De echte industriële verspreiding kwam pas nadat in 1904 perslucht aan het systeem werd toegevoegd.

Het duurde nog een generatie voordat de techniek haar weg naar de pijp vond. Dunhill had zijn pijpenproductie in 1916 ondergebracht in zijn vestiging in Notting Hill Gate in Londen. De eerste stukken van de Britse octrooiaanvraag (nr. 1484/17) voor de Shell Briar-afwerking werden op 13 oktober 1917 ingediend, het dossier werd op 12 april 1918 voltooid en het patent werd op 14 oktober van datzelfde jaar goedgekeurd; het Amerikaanse patent volgde in 1920, het Canadese in 1921. Het bewijsmateriaal over de eerste jaren van deze afwerking bestaat grotendeels uit dit patentdossier; in de catalogi en advertenties van die tijd komt geen gezandstraalde pijp voor.